MUHABBAT JIG`ALARI: Hayot davom etadi.

MUHABBAT JILG`ALARI: Hayot davom etadi...

MARUF:

- Uning og`riqdan, ingrab aytgan har bir so`zlari haligacha quog`im ostida jaranglaydi....

* * * * *

Dilnoza bilan tinishishimiz juda ajoyib bo`lgandi. Avvaliga bir ahmoqlik tufayli, meni yomon ko`rib qolgandik. Keyin yana bir baxtsiz tasoduf tufayli oramida muhabbat uchqunlagan edi...

Narigi mahalladagi Zokir otani, katta o`g`li Mansur aka elchixonda ishlar edi. Bir necha yillar, hizmat burchi tufayli yurtimizdan tashqarida bo`ldi. O`sha yerlarda oylasi bilan yashadi.

Nihoyat hizmat vazifasi tugab qishloqqa qaytib keldi. Mansur akani uch o`g`li va bir qizi bor edi.

O`g`illari ham chet elda o`qib, o`sha yerlarda uylanib qolib ketishdi. Mansur aka qishloqqa faqat ayoli va en kenja qizi bilan qaytishdi.

Men ham ayni shu kunlarda yigitlik burchimni o`tab qaytgandim. Shunga yarasha yurish, turishimda harbiylar hos, odatlarni yaqqol ko`rish mumkun edi. Kelganimga bir hafta bo`lgan bo`lsa, shu hafta davomida ko`pgina bollardan qishloqqa yengi kelgan ketvorgan qiz haqida juda ko`p eshitdim. Ammo o`zini ko`rish haligacha narib etmagandi.

Uydagilarga inistitutda o`qimoqchi ekanligimni, buni uchun avval ripititirda tayorgarlik ko`rmog`im kerakligini aytdim. Ular rozi bo`lishdi. Shu masalada yaqin do`stim Sarvar bilan, u tayorlanayotgan muallimni yoniga borib qaytayotgan edik.

Sarvar turtdi:

- O`rtog` orqaga qara-qara! -dedi.

Ortimga o`grildim. Naqt olov, otashini yuzlab metrlar naridan sezish mumkun.

Sochlar silliq yozilgan, egniga qizil sivitir, shim, balnt poshnili tufli kiygan qiz, qo`lida ikkita sumka ko`targancha nozlanib qadam bosib kelardi.

- Yomon ketvorgan ekan. Oyog`larni qara uzun, ko`kraklar bo`liq, qomatga ummmm! -dedi Sarvar qizga o`zicha baxo berarkan.

- Rost juda chiroyli ekan... Lekin bunday qizlar osmodagi yulduz, qo`limiz yetmaydi jo`ra! -dedim.

- Bir quchish uchun jonimni berardim... -dedi Sarvar.

Harbiy hizmatda bo`lib, ko`pgina yomon illatlarimdan qutilganim uchunmi! Do`stimni og`zidan chiqayotgan bachkana so`zlari g`ashimni keltirdi.

- Do`st sal og`zinga qarab gapir, yaqinlashib qoldi, eshitsa hafa bo`ladi... -dedim.

- Ha endi o`zizcha...

Gaplarim do`stimga uncha hush yoqmadi. ``Siz armiya ko`rgan, biz beybosh...`` degan monoga oborib bir g`ijinib qo`ydi...

Ikkita mahallani tutashtiradigan yo`llardan bo`lak, yana bir yo`lakcha bor edi. Ikki kishi yurishiga mo`ljallanga. Shu yo`lakchadan yurilsa ancha vaqtni tejash mumkun edi.

Qizdan avval biz yo`lakchaga kirgan edik. O`n metillar ichkariga yetganda Sarvar to`xtab qoldim. Ortimizdan keayotgan qiz ham deyar uch metrlar yaqinimizga kelib qoldi.

Muloyim jilmayib dedi:

- Akalar o`tqazib yuborilar!

- O`tqazmasak nima qilasiz? -dedi Sarvar shilqimlik qilishga shaylanib.

- Iltimos!

Qiz yana muloyim jilmaydi.

- Balki sumlariz o`g`irlik qilayotgandur. Ho`p desay ko`tarishib yuboray?

- Rahmat... O`zim eplayman, yo`lni bo`shatsayz katta yordam bergan bo`lardiz!

Yaqinlashib qolgan qiz qadamini sekinlatdi.

- Sarvar yur... -dedim.

- Men shetta turaman... -dedi.

- O`tqazvor o`rtoq...

Sarvarni devor tomon tortdim.

Qiz minnadorona qosh qoqib, mayda qadamlar bilan yonimizda o`tarkan. Sonyaning qanchalardir ulushida higohlarimiz to`qnashdi.

Muakammal sanat asari go`yo, beyqiyos go`zallik. Rangpar xushbichim chexra, nozik dahan, tik qomat, shahlo ko`zlar... Huddi bu olamda o`zidan boshqa hurliqo yashamaydigandek chaqnab boquvchi nigohlar...

Bu hislarni hech qachon unuta olmasam kerak!

Hali a`qlim yig`ib ulgurmay, qizni quchog`imda ko`rdim. Yuzimga tushgan tarsakidan, hayollarim bulut barchalaridek har tomonga tarqab ketdi.

Qiz nafrat bilan boqib, allanima deb haqoratlagancha tez-tez orqasiga qab jadallagancha ketdi. Tarsakidan lovvillab ketgan yuzimni silagancha, do`stimga baqirdim.

- Esing joyidami? Nega itardim?

- Bitta tarsaki yeb o`lib qolmading-ku! Zato quchoqlab olding... -dedi yelka qisib, tirshayib.

- Yaxshi ish qimading Sarvar...

Ichimga go`yo do`zah olovi tushganday, lov-lov yonardi. Do`stimni ahmoqlarcha qilgan ishidan rosa afsuslanar edim. Men qiz muloyim ovozda gapirganini eshitdim. Kulib qaraganini ko`rdim. Lekin birgina qaltis hazil sabab, uning nafratli nigohiga ham guvoh bo`ldim. Menga shunisi alam qilardi...

Shu voqea sabab, u qizda yomon tasurot qoldirdim. Endi har to`qnash kelganimda, ko`zlarida shavqatsiz nafratni ko`rganday bo`lardim. Shu tariqa kunlar, haftar, oylar o`tdi. Bu qizni nafratli boqishigayu, ortimdan pichirlab qarg`ab qo`yishiga, ko`nikib ulgurgandim...

Yoz oqshoqlaridan biri, qishloqda to`y bor edi. Bir nechta o`rtoqlarim bilan, to`yga ketayotgan edik. Do`kondan pista olish maqsadida to`xtab, o`rtoqlarimdan bir necha metrlar ortda qolib ketayotgan edim. Pistani cho`ntagimga solayotgan paytim teifonim qo`limdan tushib ketdi. Telifonim uncha qimmatbaxo emas-ku, baribir pulimga ichim achishib telifonimni olmoq uchun engashdim. Bir qarich narida, telifon ekranining shulasida allanima yarqiradi. Telifonimni olarkanman, o`sha narsani ham oldim. Ayollarning bir poy sirg`asi. Yo`lda yotganidan o`yladim: sohta arzon bo`lsa kerak!

Tashlab yuborishga ko`zim qiymadi. Chiroyli ekan, cho`ntagimga solib qo`ydim...

Elektiraset to`kni ko`p o`chavergani sabab, to`y doyimgidan ancha vaxtli tugadi. Bir pasta to`yxona bo`shab qoldi. O`rtog`larim bilan ortga qaytayotgan edik. Ikkitasi Qodir banginikida qumor bo`layotgani eshitib o`sha tomon yo`l burdi. Yana bira sevgan qizini uyiga kuzatib qo`yish uchun ketdi.

Yolg`iz o`zim uyga qaytkanman, Durbekni do`koni ochiqligini ko`rib, bir stakan o`riksharbat ichib olish uchun to`xtadim. Sharbat ho`plab gaplashib turganimizda, ikki kishi cho`ntak fanar yoqib o`tib ketdi. Ularni ortidan o`ychan kuzatib qolarkanmiz. Durbek hursingancha so`kindi.

- Qarang aka! -stalba chirog`iga ishora qildi, - Odamlaga nima bo`lyabdi-aaa?! Ularni yo`lini yotish uchun chiroq qo`ysak, sindirib ketib! O... ...eylar!

- Bolarni ishidurda!

- Qayoqda manabu! -qo`shni xovliga ishora qilib, - Go`rsuhtani ishi alkash... - Qo`shnisi doyim ichib shundoq shikal chiqarib yurishidan achchiqlanib dedi: Ichavergan odamni tomi ham ketib qolarkan!

Gapini tugatib ulgurmay yna to`k uzib qoldi. Endi Eelektirasetning qilayotgan ishidan noliy boshladi.

Elektirasetda ishlaydiganlar ohirgi yillarda shunday odat chiqarib olgandi. To`y kuni albatta to`kni uzishadi, agar to`y boshlagan odam bitta qiyiqda tugun ko`tarib, osh, aroq, mayda-chuda olib bormasa...

Shu masalani Durbek bilan ozroq muhokama qildik. To`k ha degan ulayvermagach, men uyga qaytishim kerakligini, u do`konni berkitishini aytib xayrlashdik.

Qovun tilimidek oyning shulasi, sal bo`lsada yo`lni yoritgan. Yulduzli kecha, ko`chada go`yo mendan boshqa hechzoh yo`qdek. Hoyol surib, tungi go`zallikdan baxra olib uyga qaytayotgan edim. Orqadan visir-visir ovozlar kelgandek bo`ldi. Yana o`sha fanar ko`targan ikkisi, bu safar ularni ayollar ekanligini ko`rdim. Qandaydur yurishlari sekin va yo`ldan nimanidir izlashardi...

...Ooohh jin ursin ihtiysiz cho`ntagimga qo`l soldim. Qo`limga sirg`a ilindi. Aniq sezib turibman, bu ikkisi manashu sirg`ani qidirishyabdi.

``Nima qilsam ekan-a?!

Yo`liga tashlab qo`yaymi? Yokim qo`liga beraymi! Nima bo`lsa ham narsani egasiga qaytarish kerak!``

Qadamimni sekinlatdim. Ular yonimgacha kelib, qolishdi. Endi gapirmoq uchun og`iz juftladimu, ularni tanib shashtimdan qaydim. Ulardan bir Shalola, ikkinchisi esa meni o`ldugek yomon ko`radigan qiz. Dilnoza...

Go`yo kimgadur qo`ng`iroq qilib, tusha olmayotgan odamday telifonni qulog`imga qo`yib teskari qarab oldim. Ular esa birozgina narida, menga parvoham qilamay o`zara suhbat qurishardi.

- Topilmayabdiku! Balki ko`ylaginga ilib qolgandur, uyingni yaxshilab qaradingmi o`zi? -dedi Shalola achingan ohangda, ovozini siqib.

Dilnoza yig`lamsiragan kuyida javob qaytardi:

- Qidirmagan joyim qolmadi! Boshqa qayerni ham izlashni bilmay qoldim! -yig`i aralash, chuqur uhh tortdi, - Yur yana bir marta qidrib kelaylik?

``Demak sirg`a Dilnozani! Bunchalik yig`lagudek bo`lib izlashidan, qandaydur qiymaga ega, yoki u uchun juda qadirli!``

- Kech bo`p ketdiyu!.. -dedi Shalola o`g`rinayotgani yashirishga urunib: - Kel ertaga ertalab, tong yoshishi bilan chiqamiz?

Dugonasini gapiga ko`nishni istamaganday, atrofga fanar yoqib ko`rayotgan Dilnoza meni payqagan bo`ldi. Shundan so`ng ovozlari eshitilmay pichirlasha boshladilar. Men esa o`zimni, huddi kimnidur kutib turgan, yo`lovchiday tutib. Ularga nigohimni tashlamasdan qulog`imga telifon tutgancha, uzoq yo`l boshiga tikilib qarab turaverdim...

Biroz turgach ular uyi tomon keta boshladi. Masofani saqlagancha ular ortidan yurdim.

Hayolimni esa bir-biriga qarama-qarshi fikrlar band etgandi.

Ichimdagi shayton: berma o`zinda olib qol!

Rahmon: sirg`ani egasiga qaytar!

Shaytonga quloq tutib, shart ortga burib ketay desan, vijdon yo`lim to`sadi. Vijdonimni oldida uyalib qolishdan qo`rqaman...

Rahmon tomon bo`lib, olib borib bersamchi?

Bordiyu u meni noto`g`ri tushunsachi. Haligacha shapalog`ining jaranggi qulog`im ostida turibdi!..

Go`yo ichimda yorug`lik va zulmat o`rtasida katta jang ketayotgandek edi.

Birdan to`k keldiyu, barcha stalbalar, ko`cha chiroqlari chaqnab, ko`cha yorishib ketdi. Negadur beyihtiyor o`zimni panaga tordim. Tordimu o`zimdan jirkanib ketdi. Huddi o`g`ridek tasavvur qildim o`zimni. Biram sovuq va jirkancha hissiyot, ichimni shovuq shamol misoli sovutib yubordi...

- Heey to`xtalaring! -dedim ular tomon yurib.

``Nima bo`lsa bo`ldi. Balki meni o`g`riga chiqazar. Mayli u bilmasa, yuragim pokligini olloh biladiku!``

- Shoshmaylar... Birornima yo`qottilaringmi? -dedim Shalolaga qarab.

- Biz... Biz... - deb kalovlanib aytaymi, aytmaymi deganday Dilnozaga qaradi.

- Sirg`a... -dedi shivirlagancha Dilnoza.

Bir yutinib oldimda kaftimni uzatib yoydim. Go`yo hozir tarsaki yeyishini sezganday, yuzim qiziy boshladi. Dilnoza kaftimdagi sirg`ani olar ekan. Hayrat bilan sirg`aga so`ng menga qaradi.

- Topibbbb... -dedimu, nafasim ichimga tushdi. Uning sochlari yuzimni siladi. O`tkir nafasi qulog`imga uruldi. Qo`llari bo`ynimdan qattiq quchdi. - Oldimmmm!

Qisqagina shok holatiga tushdim. Go`yo jannat ostonasida turgandek edim. Yoqimli, juda yoqimli hislar. Bu hislarni, ortiqcha ifodalashga til ojiz...

U meni quchib oldi. Bu lahz atiga 3, 4 sonyalar davom etdi. Too Shalolaning ``Voy!`` degan so`zlar eshitilmaguncha. U qanday tezlikda yopishgan bo`lsa, shunday tezlikda o`zini nari oldi. Uyalib ketganidan hatto yonboshga yuzini burib oldi. Shalola esa bu holatdan hangu-mang edi...

- Topib oldim... -dedim, hijolatli skunatni tarqatib.

- Maruf aka rahmat sizga... - Shalola dugonasi o`rniga minnadorchilik bildirarkan, - Yur... -dedi Dilnozani hijolatli holatdan olib chiqib ketishga shoshildi.

Dilnoza esa kutilmaganda qilib qo`ygan ishi sabab, uyalganidan gapirishga ham o`zida kuch topolmay dugonasiga ergashdi.

Men esa bir umurga tattuvgulik yoqimli hislar og`ushida uyga qaytdim. Bir narsani o`ylardim. To`g`ri u beyhos kelgan hislarini jilovlay olmadi. Balik shunday bo`lish kerakdim. Asli bu menga atalgan mukofotdur!!!

Shu birpoy sirg`a sabab, Dilnozani men haqimdagi fikri o`zgardi. Endi to`qnash kelib qolsak, jilmayim qaraydigan, yonimdan sekinlab salomlashib o`tadigan bo`ldi. Bora bora bu salom-aliklar qo`l berib salomlashish, so`ng to`xtab bir necha daqiqa gaplashishga aylanib bordi.

Oramizda bir-birimizga hurmat va samimiylik bor edi. Shunga qaramay, qishloq joy gap-so`zlar tez tarqaladi. Or-nomus o`limdan avzal ayniqsa qizbola uchun. To`g`ri chetel havosidan nafas olgan qiz edi. Lekin a`ql-forastli, iffatli qiz. Noto`g`ri qadam bosib, ota-onasini boshini egishni istamasdi. Qishloq muhiti, balant-pastini allaqachon tushunib yetgandi.

Biroq baxtimizga yoz to`ylar mavsumi. To`ylarda uchrashib turardik, uyigacha kuzatib qo`yardim. Yetmaganiga qo`ng`iroqlashib, SMS almashib turadigan bo`ldik. Bilaman qalb ko`npislarimiz bir-birimiz ishora qilib turadi. Men uni sevaman... O`ylashimcha unga ham yoqaman...

* * * * *

Avgus oyi.

Inistitutga imtixon topshirdim. Armiya xizmatim davomida olgan ballarim sabab, ota-onam yuzini yorug` qilib Grantlar qatoridan o`rin oldim.

Qarindosh-urug`, do`stu-birodarlarni chaqrib dasturxon yozdik. Hamma meni, ota-onamni tabkirlagan.

Kech bo`lganiga qaramay, bazi mehmonlarim haligacha ketmagandi. Ko`pgina do`stlarim bilan gurunglashib o`tirgandik. Qo`l telifonim jiringladi. Quloq tutsam uning yoqimli ovozi: salomlashdi.

- ``Dilnoza men...`` -dedim. Unga talaba bo`lganimni aytmoqchi edim. U so`zimni bo`ldi.

- ``Bir daqiqaga, ko`chaga chiqing!`` -deb telifonni o`chirdi.

Mehmonlarga ``Bir daqiqa!`` dedimu ko`cha tomon otildim.

Darvozam oldida Dilnoza qo`lida velosapedini rulini tutgancha turardi. Hayajonini tabassumi ortiga yashirishga urundi, ammo shoshilib gapirishidan sezdirib qo`ydi.

- Tabriklayman. Eshitib juda hursand bo`ldim... - tez-tez nafas olarkan, jilmayib yuzini yerga qaratgacha, qo`lidagi bo`yinbog` (galustuk)ni uzatdi, - Yaxshi kunlarizda taqib yuring...

- Rahmat Dilnoza... -dedim asta rulni tutub turgan barmog`llari ustiga qo`limni qo`ydim.

Bir necha sonya, tabassum bilan bir-birimizga termulib qoldik.

Uning yuzini havotir bosdi, qo`rquv aralasha atrofga bir-bir ko`z tashlab qo`ydi. Buni sezib qo`limni oldim.

- Dilnoza bugun meni juda hursand qilding...

- Siz bilanan fahrlaman... -dedi ketishga taraddutlanib, velosapedini balonini yo`l tomon salgina burib.

- Shoshma... -dedim. Gulzor ichidagi nomohshom gulining, jimjiloqday keladigan gulini uzub, Dilnozaga tutdim. - Seni yaxshi ko`raman...

Yuzi qizarib hayo bilan yerga boqdi. Qo`lidagi jajji gulni ohista ushlagancha, kiprik ostida o`g`rincha ko`z tashlab qo`ydi. So`ng boshini birozgina yontomonga qayib jilmaydi.

- Ko`rushguncha...

- Ko`rushguncha... Ehtiyot bo`lib ketgin...

- Ho`p... -degancha velosapedini minib ketdi.

Hammasi oydinlashdi. Bir-birimizni sevishimizni bilib oldik. Buyog`i, o`kdim-kuydim, jonim-jahonim...

Kunlar, haftalar, oylar, fasillar yeldek o`taverdi!

Kuz, Qish, Bahor va yana Yoz!

Orzular og`ushida uchib, ishq saltanatida men shux u malika bo`lib, muhabbatdan sarmast yuraverdik...

Odatiy kunlarning biri, tatilda bekor yurmay deb Plasmasa sexida vaqtinchali ishchi bo`lib ishlab yurgandim. Ishdan qaytayotganimda qo`ng`iroq bo`ldi.

- ``Jonim qalaysan, darrov sog`inib qoldingmi?`` -dedim telifonni ko`targanim hamoni.

- ``Sizga zarur gapim bor uchrashaylik...``

- ``Tinchlikmi ovozing tashvishli?``

- ``Ko`rishganimizda aytaman!``

- ``Ho`p, jonim seryal boshlanganda. O`zimizni joyda kutaman...``

Kares seryali boshlangan vaqtda men yo`lakchani u boshidagi qari, tut daraxti tagida uni kutardim. Ancha turdim, nihoyat yengil qadam tovushlari eshitildi. Yaqinlashishi bilan tut panasiga o`zini oldi.

Ahvoli achinarli, ko`zlaridagi chaqin, labidagi tabassum yo`qolgan.

- Nima bo`ldi jonim? -qo`llarini kaftlarim orasiga oldim. - Ko`rinishing uncha yaxshimas!

- Sovchilar kelyapti uyimizga!

- Nima!!! Bu odatiy holku, bo`yi yetgan qizni uyiga supurgi so`rab keladigan ko`p bo`ladi. Ayniqsa sendek qizi bor xonadonniku, gapirmasa ham bo`ladi...

- Meni olib ketishadi! -dedi. U bu so`zlarni hozir, kimdir uni olib ketib qoladiganday gapirdi.

Be ehtiyor kulgum qistadi.

- Shunchalar tezmi? Zo`r sovchilar ekanda! -dedim. Gapni hazilga burib, uni kuldurmoqchi edim. Lekin battar kayfiyatini buzdim.

- Dadam: boy oila ekan, shular bilan quda bo`lamiz deyaptilar...

- Sen nima deding? -u indamay yuzini kafti bilan to`stdi. - Nima rozi bo`ldingmi?

- Nimalar deyabsiz? -ko`zlariga yosh quyuldi, - Hech qachon rozi bo`lmiman!

- Ha jonim, meni sevsang hech qachon rozi bo`lma... Bo`ldi yig`lama... -yoshlarini sidirdim, - Qara ertaga sovchilarimni kutib olaver...

- Rost aytyabsizmi?

- Hafa qilyabsan... Qor yog`sa ham, do`l yog`sa ham borishadi albatta! -dedim.

- Ho`p kutaman!

- Endi bitta tabssumingni ko`ray, toki ota-onamga dadil gapira olishimga kuch bo`lsin tabassuming!

U jilmaydida, belimdan quchoqlab yuzini ko`ksimga bosib oldi. Asta yelkalaridan quchdim.

- Jonim endi boraqol, birov ko`rib qolmasin!

U itoatkorona, mendan uzoqlashdi va jadallagancha uyiga chopib ketdi.

* * * * *

Buvim va oyimlarning boshlari egilib qaytganlari ko`rib ichimdan bir nima uzulib ketgandek bo`ldi.

- Suv-suvga oqadi, boy-boyga boqadi, bolam! - hudoni zorini qilib, buvimni, onamni ko`ndirib, jo`natgan edim. Buvim alam bilan ko`ziga yosh oldi. - Qizini boshqaga berarkan! Essiz-essiz qaytayotganimizda oynadan qarab turgan qizni ko`rib jigarlarim pora bo`ldi bolam!

Shu kuni buvim shundoq ezilib ketdilar. Keyin bilsam sovchilarimni ostonadan qaytarishibdi. Juday alam qildi, jahlim chiqdi.

``Ahir nima uchun, hech kimdan kam bo`lmasam!``

Navbatdagi uchrashuvda o`zim istamagan holda jahlimni Dilnozaga sochdim.

- Uyingdagilarga, seni baxting emas, obro`li kuyov kerak ekanda! Dadang sovchilani ostonadan haydabdi-ya!..

Jahlimni ko`rib rang quti o`chib ketdi. Aslidaku unda ayib ham yo`q, lekin yurakni alam kemerib tursa inson o`zini tuolmas ekan.

Baqirganimga qaramay yana men tomon talpindi. Vaziyatni tushutirisha urundi.

- Meni osha yigitga erga berishmoqchi... Dada so`z berdi, oyim ham o`shalarni maqul ko`rmoqdalar. Men unga o`lsamham tegmayman! Sizdan boshqasi bilan yaxshagandan ko`ra o`lganim yaxshi! -dedi.

Negadur qarashlar manosi, go`yo xayotdan to`ygan insondek gapirardi.

- Menga ishonasanmi?

- Ha...

- Yur ota-onangni oldiga boramiz! Tushuntiramiz... Mana ko`rasan rozi bo`lishadi...

- Ooo yo`q, dadam meni tiriklayin ko`madi. Ha, siz dadamni bilmaysiz! Men ulardan judayam qo`rqaman...

- Yoningda men bo`laman!

- Yo`q undan ko`ra o`lganim yaxshi... -u qo`limdan mahkam ushladi. Ko`zlar go`layib ketdi. - Kelin o`zimizni o`ldiramiz. Bu hayotda birga bo`lolmasak, u hayotda birga bo`lamiz!

Quloqlarimga ishonolmay qo`ldim. Nahot shu so`zlarni Dilnoza aytmoqda!

- Seni taniyolmayabman!

- Nima qo`rqyabsizmi? Ahir sen uchun jonimni beraman degandiz!..

Endi g`ururimga tegadigan ohongda gapira boshladi. U to`g`ri aytmoqda u uchun jonimni beraman deganim rost edi. Lekin men bunaqangi ahmoqona o`limni nazarda tutmagan edim.

Ha u meni telbalarcha sevar ekan, shuni uchun ham niyati jiddiy tus olib borardi.

- O`zimni o`ldiraman. Mana ko`rasiz, halli hammalari afsus qilishadi...

Rosti judayam qo`rqib ketdim, uning bu tahlid, telbanamo fikr yurutishidan.

- Yo`q... - shoshib qoldim. - Birga o`lamiz, faqat ertaga ho`pmi? -dedim.

- Him... Kelishdik... -dedi.

Ko`p eshitganman o`zini o`ldirisha chog`langanlar haqida. Go`yo a`qlini yo`qotib, faqat o`zin o`ldirish fikri miyyasiga o`rnashib qolarkan. Dilnozani gap so`zlari qarashlarida ham huddi shunday sovuqlik bor edi. O`zgarib qolganini shundoq ich-ichimdan sezardim.

Ertagacha o`ylab ko`rar. Bordiyu shashtidan qaytmasa, majburlab bo`lsada, birorta masjidga olib borib, bu shaytoniy fikrlardan halos qilish uchun imomga o`qittiribyuboraman, degan o`yda tilimga kelganini gapirvordim.

Tun bo`yi tangriga nola qildim: sevgilimni o`zing asra, jismiga joylanib olgan, shaytoniy hayollaridan o`zing qutqar...

Tong yorishdi go`yo asirga cho`zilgan tun ortda qoldi.

Erta tongdan o`zimiz kelishgan manzilda uchrashdik. So`ng telbalarday boshimiz oqqan tomon yo`l soldik.

Uning ko`rinishi, alvalgidanda battaroq. Nigohlari suvuq, harakatlari telbanamo. Go`yo o`lim sharpasi boshqarib borayotgandek. Qo`limdan mahkam ushlab olgancha, po`yz yo`li tomon boshlab ketayotgani sezardim.

- Nima qilamiz jonim?

- Poyizni tagida o`lamiz!

U bu so`zlari, doyimiy ishlatiladigan so`zday hotirjam talaffuz qildi.

``Astog`furullo!``

Afsuski u hali ham o`z fikridan qaytmagan.

- Yaxshi o`ylabsan... Poyez tanamizmizni majag`laganda, og`riqdan hamma alamlarni unitamiz...

``Jin ursin, tilimdan qanday so`zlar chiqayabdiya!``

Biroq so`zim tasir qildimi, qo`limni qattiqroq siqdi, qadam bosishi ham keskin sekinladi. Daxshatli o`lim haqidagi farazimni, tasiri sezilgani ko`rib, yana so`zimni davom ettirdim:

- Jonim maktub qoldirdingmi? -dedim.

Biroz hayron bo`ldi.

- Yo`q untibman... Aaa sizchi?

- Ha qoldirdim... Sen ham yozishing kerak edi. -tanbeh ohangida davom etdim, - Ahir onalarimizdan uzur so`rashim kerak. Bizni o`limimiz ularni ham o`n yillab umirlarini qisqartiradi... Farzand o`stirish onsonmi! Oying, sen 18 ga kirguningcha nima qilganini o`ylab ko`rmadingmi? Bitta kechrim xati yozishga ham yaramadingmi?

So`zlarim g`oyat tasir qilganidan peshonasini ter bosdi. Hatto kaftlari ham namlanib ketdi. Birozgina yurgandik.

- Ozroq o`ltiraylik boshim aylanib ketyabdi! -dedi.

- Ho`p. Kel manabu yerda o`ltiramiz...

Yo`l chetiga o`tib, bir-birimizga suyanib jim o`ltiraverdik.

Dilnoza o`yga tolib qoldi.

Men esa u haqida o`ylardim: hozir ota-onasi haqida o`ylayotgandur. Endi fikridan qaytar deb umid qilardim...

- Balki! -men tomonga qaradi, - Balki o`zimizni suvga cho`ktirarmiz?

``Ooo men nimani kutgandim-u, bu telba nimani gapiryabdi!``

- Yurchi ho`y narida soymi-yu, zakamni borga o`xshaydi!

``Yoo xudoyim, o`zing kuch ber!``

Telba qiz o`rnidan turib o`sha tomonga yo`l soldi.

``Inson o`limni istasa, shunchalar darajada a`ql, hushini yo`qotadimiya!``

O`zimni go`yo unga hayrihohdek tutib unga qo`shildim.

- Sayoz-ku? Buzni ko`mmasa kerak! -dedi soyga termulib.

- Ha, ko`mmaydi!

- Boshqa joy topamizmi?

- Kel jonim yaxshisi bir yo`l tutaylik! -og`zimga termuldi. - Seni o`zim o`ldib qo`yaqolay!

- Aaaa! -dedi ko`zlarini katta-katta ochib.

- O`zingni o`ldirsang, qattiq azoblanasan... Yaxshisi seni bo`g`ib o`ldiraman, so`ng suvga uloqtiraman. Belimga tosh bo`g`lab ortingdan o`zim ham boraman. Keyin o`zing aytganingdek jannatlarda birga bo`lamiz!

Atayin bu holatni qo`rqinchliroq qilib tasvtirlashga urundim.

Ko`zlari jovdirab turib-turib:

- Roziman mayli! -dedi.

Bu gapidan keyin, toqatim tog` bo`ldi. Jahlim chiqdi, bey ehtiyor qo`llarim musht bo`lib tuguldi.

``Ehh elaba qiz, chindan o`zim o`ldirib qo`yaqolsammikin!``

- Ko`zingni yum!

Ko`zlarini yumib oldi. Yon tomoniga o`tdim. U bor gavasi bilan ko`ksimga yelkasini suyandi. Nafas olishi tezlashdi. Tanasida qaltiroq turdi. Bir qo`lim bilan, bo`ynidan quchib, oldim.

Atrofga qaradim, hechkim yo`q. Bosh va ko`rsatkich barmoqlarim orasiga burnini qisib, kaftim bilan og`zni kerkitdim. O`zini mahkam ushlab oldim. Ozgina sonyalar ichida ko`zlari, otnikidek bo`lib ochildi. Saldan keyin tipirchilay boshladi.

``Ey hudo nimalar qilyabman! Chindan o`ldirib qo`ymasaydim!``

Ko`zlarida o`limning butun daxshati namoyon bo`la boshladi. Zo`r berib, qo`llari bilan qo`limni olib tashlashga uruni boshladi.

``Unga saboq bo`ladi. Yana biroz tutib turay, yana biriz!``

Ko`z qorachiqlari, tepaga ketib qola boshladi. Shu topda qo`llarimni oldim. U esa yerga quladi. Hansirab, chuqur-chuqur nafas olarkan, gapiraman deb yo`talib qoldi. Bir necha sonya dimi chiqmay o`ltirdida, birdan ho`ngrab yig`lab yubordi.

Yonida cho`kka tushgancha, to`zg`agan sochlarini asta to`g`irladim, yuzlaridan silab chakkasidan o`pdim. Asta quchog`imga oldim.

- Bo`ldi jonim, bass qilaylik. Ortiq meni qiynama. O`lim sen o`ylagandek yechim emas...

- Meni baribir yashagim kelmayabdi! O`lishni istayman! -dedi.

Endi o`zimni tutolmadim, siltab tashladi.

- Bo`ldi basss...

- Qoch qo`lini tor... Men yashashni istamayman...

Sensirab ko`kragimdan itarib, jinnidan shaytonlab baqira boshladi.

Jahil ustida chalama-chaki, yuziga uch, to`rt bor tarsaki urdim. So`ng mahkam quchoqlab oldim.

O`pkam to`lib, alamdan o`kirvordim.

``Nahotki... Nohotki! Yaqindagina ishqtdan sarmast yurgandik. Endi esa bu telbalik. Eeevoh nima jin urdi buni? Muhabbatni shunday telbanamo tomonlari ham bormidi?``

Quchog`imdan bo`shatdim. Boya tarsaki tushurganimda, burniga qaltis tegibdi shekili, burnidan qon oqayotgan edi. Kiyimimni ko`krak qismi ham qondan bejalibdi.

Shoshib cho`kkalab oldimda, uning yuzini tepaga qilib, boshini tizamga qo`ydim. Rumolchamni olib burnidagi qonni to`xtatishga urundim. U jim yotgancha, har bir harakatimni kuzatardi. Orada ikki daqiqalar vaqt o`tdi.

Birdam yuziga termulib qoldim. Qo`llarini cho`zib, yuzimni siladi. Fahimlasam ko`zimdan yosh oqayotgan ekan. U ko`zyoshlarimni artayotgan ekan. Men ham uning ko`zlaridagi yoshni sidirdim.

- Qara shunchalar ham achinarliki ahvoldamiz! Holimizga maymunlar tugul o`zimiz ham yig`layabmiz!

Istehzo bilan jilmaygani battar asabimga tegdi.

- Baribir yashashni istamayman! -dedi shivirlab.

O`rnimdan sakrab turdim. Bilaklaridan mahkam ushlab, siltab o`rnidan turg`izdimu yo`l tomon tortqiladi.

- Yur buyoqqa...

- Ayyy qo`lim... Qo`limni og`rityabsiz!

Bilaklarini yanada mahkamroq siqdim, kuchliroq og`riq berdim. Kamiga siltab-siltb tortdim.

- O`chir ovozingni...

- Qayoqqa obketyabsiz?

Qo`lini qattiq siltab, oyog`ini tirab olib, to`xtashimga majbur qildi.

- Sen bu men sevgan Dilnoza emassan! Aniq bilaman ichinga shayton o`rnashib olgan! Seni o`qitvorish keray! -dedim.

Uning rayiga qaramay, sudraguvdek qilib yo`lga olib chiqdim. Hali o`n metr ham yurmagan edik. Orqadan kelgan eski maskivich, yo`limizni to`sib to`xtadi. Bir kishi o`tilib tushdiyu: qizni qo`yib yuborishimni buyurib yoqamga yopishdi. Kutilmaganda jag`imga bir musht ham tushurdi. Aftidan Dilnozani tortqilab ketayotganimni ko`rib, notog`ri hayolga borgan.

Lekin jahil ustida qazdor bo`rib qolishni istamay, mushtini o`ziga qaytardim. Orada janjal chiqdi. Mashinadan esa keksaroq onaxon ham ``hay-haylab!`` lapanglagancha tushdi. Bu orada Dilnoza meni himoya qilmoqchi bo`lib o`rtaga tushdi. Anashundan keyin u kishi bizni tushunganday, o`zini tutib oldi. Menga tashlanishni to`xtatdi. Onaxon ham o`rtaga tushdi.

- Nima bo`lyabdi? Bu qizdan nima istaysan?

- Sizga izoh berishim shartmas! -dedim Dilnozani qo`lidan mahkam tutib.

- Sen gapir qizim! Senga nima qildi?

- Uzur onaxon sizlarga taluqli esam... -dedimda yana Dilnozani tortqiladim.

- Shoshma... Shoshma... Shoshmanglar... -onaxon yo`limizni to`stdi, - O`ltir mashinaga. O`ltirlaring...

Onaxon qo`ymadi. Majbur mashinani orqa o`rindig`iga o`ltirdik.

- Senlarni ortingdan arvoh quvdimi, nima? -dedi, kishi usti boshimiz hayrat nazarida ko`z tashlab.

- Yo`q, ajal! -dedim dag`al ohangda. Musht tushurgani uchun, uncha hushlamaganimni namoy qilib.

- Nima bo`ldi sizlarga bolalarim! -onaxon biram muloyim, dardkash ohangda so`zlay boshladi. - Umm, qizim nima bo`ldi? Sen bolam nega bu qizni torqilab ketayotganding?

Ichimdan kuchli hursinish otilib chiqdi.

Onaxon ko`zimmga najot farishtasidek bo`lib ko`rindi. Ayniqsa so`zlash ohanggi, nurli chehrasi meni gapirishga majbur qilayotgandek. Bir necha sonya yonimda o`ltirgan Dilnozaga termuldim. Onaxon esa jimgina, tilga kirishimizni kutib o`ltirardi.

- O`zimizni o`ldirmoqchi edik! -dedim.

- Astog`furulloh... -onaxon be ehtiyor yoqqasini ushladi, - Astog`furulloh! Nima uchun?

Biz javob o`rniga boshimizni ham qildik.

Endi onaxonni chehrasida nafrat uchqunladi. Bundan ko`rish mumkunki, hayollariga nimani kelganini!

- Jismimiz pok... Siz o`ylagan ishlar bo`lmagan! -dedim.

Bu so`zlarimdan keyin, onaxonni yuzlarida yengillik ko`rindi.

- Bolajonlarim, ko`nglizni oching. Nima sabab, bu yo`lni tanladiylar? Tortinmay aytaverilar, shu yerdagi gap shu yerda qoladi...

Dilnozaga qaradim, tobora uyatdan boshi egilib ketmoqda. Gapirishga holi ham yo`q.

- Biz, bir-birimizga ko`ngil qo`ygandik. Endi, to`y qilib birga bo`lishimizga qarshilar chiqmoqda! -yana bir Dilnozaga qarab oldim, - Biz birga o`lib, jannatda birga bo`lmoqchimiz!

Bilaman, o`z joniga qarst qilganlarga hech qachon jannatdan joy berilmaydi. Shuni uchun so`zlarimga ohang berib, bu so`zlar aslida yonidagi telbaniki ekanligini shama qildim. Onaxon o`ylaganimdan ham faxmu-farosati o`tkir ayol ekanlar. Nima manoda so`z ketayotganini darov tushundilar...

Shuni uchun menga emas, Dilnozaga qarab so`zladilar.

- Sizlar kattaga gunohga qo`l uribsizlar! Jismingizdagi jon, bu Tangri toloning bizga bergan omonati. Omonatga hiyonat esa bu juda katta gunoh! -onaxon diniy tomondan chuqur bilimga ega ekanlar. Shunday tasirli, gapirar edilar, har bir so`zlari yurakka yetib borar, beyhos ko`zlarimizni namlardi. Uzoq gapirdilar, hadislardan misollar keltirdilar. So`zlari ohirida: - Sevish-sevilish yaxshi, ammo avvalo qalbga ollohni joy etib, sevish darkor. Bu dunyo sinovli dunyo! U yoq haqiqiy hayot manzil. Jannat kirmoq istasanglar, Olloh iymon keltiring, bandalarining gunohlaridan kechguvchidir Olloh. Iymon keltir, bolam, iymon keltir, qizim. Iymon nuriga chulg`angaysiz!..

Qiyomatni yaqinlashtirma, fikralingni tozalala, bunchalik alamzada bo`lma, jon qizim, iymon keltir, tavba qil...

Dilnoza dunyoning, alamga-hasratg to`lgan. Fisqu-fasotidan, ezilgan qalbini tilib yuborgudek, o`tli alamli xorsindi. Hiqqildoq naeas olib, uni shamol mos shiddat bilan chiqardi. Go`yo barcha istiroblarini shu nafasi olis-olislarga olib ketganday boshini omonat ko`tarib, menga termuldi. So`ng yuzini kaftlari bilan to`sib, birdan ho`ng`rab yubordi.

- Bo`ldi yig`lama!

Tinchlantirishga urundim.

- Yo`q, qaytarma! -onaxon qo`llarini cho`zib, uning boshini siladi. - Yig`la qizim, to`yib yig`lab ko`nglingdagi g`uborlarni chiqarib yig`la...

Dilnoza, u huddi yoshboladay o`krib yig`lardi...

* * * * *

Mashina ko`cha boshiga kelganda onaxon:

- Sen mashinada tush... Bu qizimni uyiga o`zim olibboraman! -dedilar.

- Qo`rqma jonim! -deb shivirladimda, qo`llaridan oxista siqib qo`ydim va mashinadan tushdim.

Uzoq kutdim. Nihoyat mashina qaytdi. Yonimga kelib to`xtadi. Mashinaga o`ltirdim. Onaxon so`z boshladilar:

- Suyganingni ota-onasiga topshirdim. Uyda quron tilovaqt qilishlikni ham tayinladim. Ammo otasi biram bajjahil ekan. Vaziyatni sal oydinlashtirishga majbur bo`ldim... Endi bunday qilasan bolam. Ertaga sovchilaringni yuborasan!..

Ichim yorishib ketdi. Judayam quvondim.

- Rahmat sizga... Mushkulimizni oson qildiz... -dedim, onaxondan cheksiz minnador ekanimni bildirib.

- Lekin bolam... -onaxon ham og`ir hursindilar. - Lekin bir narsani doyim yoding tut: agar o`sha qiz sening taqdiringa yozilgan bo`lsa, albatta sen unga uylanasan! Agar aksi bo`lsa, bechora qizni arosatda qiynama! -dedilar.

Onaxon ohirgi jumlalarni bekorga aytmadilar. Nimadandur ko`ngillari to`lmagani shundoq sezilib turar edi.

Estasi kuni yana oyimga yalindim. Baribir ona o`g`li uchun hastandan past kelishga tayyor bo`larkan. Avvalgi safar eshikdan qaytargan uyga yana sovchi bo`lib bordilar...

Bu safar yaxshi kutib olishibdi. Lekin qizlarini o`z tengilari bermoqchi ekanliklarini ochiq oydin aytishibdi. Oyim yana boshlarini, sarak-sarak qilgancha quruq qaytdilar.

Shundan so`ng Dilnozani telifoni butkul o`chdi. U uy qamog`iga bandi qilishdi.

``Ming lanat... Doyim kurash, kurash, kurash...`` deyishadi.

Lekin qanday kurashish mumkun, ota-ona bilan?

Doyim ham qizbolani ihtiyorini o`zida qoldiraverishmas ekan. Ayniqsa ota obro`parast bo`lsa, bundan qiyini bo`lmasa kerak. Biz uchun kurashishni ikki yo`li mavjud. Biri ahloq-odob: ayni damda bu yo`lda bizni imkonyatlarimiz 0% ga teng. Ikki yo`l bu: ahloq odob doyirasidan chetga chiqish! Ularni majbur qilish... Ammo bu yo`lni ohiri, sharmandalik, uyat, ota-ona, qaynota-qaynona oldida doyim ayibdordeb boshni egishga majbur qiladi. Bunga esa har ikkimiz ham ko`nolmaymiz.

Biz uchun boshqa yo`l ochildi. Alamlarni ichga yutib bir-birimizga baxt tilashdir...

Uni uyiga sovchilar serqatnov bo`lib qoldi. Men esa qarib ikki haftadan buyon undan biros sas kutardim. Nihoyat begona no`merdan qo`ng`iroq bo`ldi.

Uning ovozi, muloyim salomi! Darov tanidim.

- ``Kim bu?``

- ``Menman Dilnoza!``

- ``Sen meni Dilnozammisan? Yoki anovi olabuji Dilnozami?``

Bir necha sonya jim bo`lib qoldi.

- ``Dilnozangizman!`` -dedi, so`zlarim mag`zini chaqib.

- ``Hudoga shukur, jonim ado qilding odammi!``

- ``Kechring... Shundoq bo`lib qoldi!``

- ``Endichi? Shuvuring tiniqmi?``

- ``Haa... Kechring, oldizda juda uyatdaman!``

- ``Mayli, hammasi o`tmishda qoldi, endi u xotiralarni unutaylik!``

Telifonda uning ovozi eshitilmay qoldi.

- ``Dilnoza!`` -yana jimlik, -``Jonim...``

- ``Himmm!``

Yig`layotganini sezdirib qo`ydi.

- ``Yig`lama...``

- ``Qanday yig`lamay? O`zi hammasi hal bo`ldi! Men endi boshqaga tegaman! Menga baxt tilang. Endi o`zga choram yo`q. Men o`shanga tegmasam, dadam meni oq qilar ekanlar!``

Uning shu so`zlaridan keyin, onaxonning taqdir haqidagi o`gitlari yodimga tushdi.

``Demak Dilnoza mening taqdirim emas ekanda!``

Uni yana umidvor qilib arosatda qoldirishim beyfoydaligini, juda aniq tushunib turardim.

- ``Ho`p, jonim baxtli bo`l. Seni ohirgi marta Jonim dedim, Dilnoza!``

Yig`i ovozi va telifon o`chdi.

* * * * *

O`n kun o`tdi. Yana telifonim jiringladi.

- ``A`lo eshitaman...``

- ``Men Dilnoza! Qayerdasiz?``

- ``Ishda...``

- ``Hozir salondan qaytdim. Hademay ular keladi. To`yimga keling, sizni ohirgi marta ko`ray!``

- ``Yo`q bormiman!``

- ``Nega? Meni sog`inmadizmi? Nahot so`ngi marta ko`rishni istamasayz?``

- ``Tasovur ham qilolmisan, ammo bormiman... Seni oq libosda, begonani yonida ko`rishga chidolmayman! Seni chimildiqqa kuzatayotganlarini ko`rishga bardoshim yetmaydi!``

- ``Unda siz uchun, uni hech qachon, o`zimga yaqinlashtirmayman!``

- ``Tentak bo`lma?! Chimildiqqa hiyonat qilma. Uni haloli bo`lasan, meni emas!``

- ``Hayr...``

- ``Hayr baxtli bo`l...``

Chimildiqda uni o`ziga yaqinlashtirmaslikni, o`zim jo`n deb Dilnozadan iltimos qilgan bo`lardim. Ammo bunday qilishga haqqim yo`q...

* * * * *

Oradan yana ancha vaqt o`tdi. Telifonim jiringladi.

- ``A`lo eshitaman!``

- ``Assalom alaykum... Men Dilnoza!``

- ``Vaalayku assalom... Dilnoza tinchlimi kech bo`lganda?``

- ``Uyda, yolg`izman, vohima bosyabdi!``

- ``Qo`rqma, telvizir yoki musiqa qo`yib ol...``

- ``Sizni sog`indim...``

- ``Meni emas, eringni sog`in! Sen unikisan meniki emas...``

- ``Kechring og`zimdan beyhos chiqib ketdi...``

Men ham jon deb beyhosdan uni sog`inganimni aytgan bo`lardim. Ammo erli ayolni boshini aylantirishga, vijdonim chidamaydi.

- ``Dilnoza charchaganman yotib uxlashim kerak!``

- ``Ho`p, mayli yaxshi dam oling, tushlarizda meni ko`ring!``

* * * * *

Ertasi. Yana telifon qo`ng`irog`i.

- ``A`lo eshitaman!``

- ``Salom!``

-`` Tinchlimi?``

- ``Himmm! Erim ishdan kelmoyabdi. Bir o`z zerkib ketdim!``

- ``Telvizir ko`r, musiqa tingla!``

- ``Gaplashmoqchiman!``

- ``Dugonalaringa qil, har holda ayol, ayolni tilini tushunadi!``

- ``Eeee, men siz bilan gaplashmoqchiman!``

- ``Men bilan nimani ham gaplasharding! Buni ustiga shoshib turibman!``

- ``Unda ertagacha!``

* * * * *

Dilnoza aytgan erta ham keldi. Tan olishni istamayman, ammo ich-ichimdan Dilnozani telifon qilishini kutyabman.

Telifon jiringladi.

- ``A`lo eshitaman!``

- ``Qalaysiz?``

- ``Yaxshiman... Tinchlimi, ering bug`un ham yo`qmi?``

- ``Yoo... U spalnida yotibdi. Men faqat sizni ovozizni eshitgim keldi!``

- ``Esing joyidami? Bor kir eringni oldiga!``

- ``Nima!`` -arazlaganday ovoz ohanggi o`zgardi. Erkalanib dedi: ``Meni sog`inmadizmi?``

- ``Yo`q, sog`inmadim!``

- ``Aldayabsiz!``

- ``Rost...``

- ``Unda xayr ertagacha!``

- ``To`xta Dilnoza!``

- ``Him...``

- ``Endi menga qo`ng`iroq qilma...``

- ``Shunaqami?`` -dedi arazi yanada oshib.

- ``Sen erlik ayolsan... Iltimos meni ham bo`ynimga zildek gunohni ortma!``

Bir necha sonya jim bo`lib qodi. Balki o`ylab ko`rayotgandur.

- ``Hayr...`` -dedi, mahzun ovozda hayrlasharkan, - ``Sizni baribir yaxshi ko`raman!``

- ``Alvido Dilnoza... Men ham yaxshi ko`raman...``

Uni qanchalik sog`ingan, ovozini eshitishga, jamolini ko`rishga muhtoj bo`lmay, bunaday qo`ng`iroqlarga chek qo`yishim darkor edi. Yo`qsa mendan umidvor bo`laveradi. Bu esa ohir oqibat o`ziga zarar bo`ladi. Uni sevaman, lekin oylasi buzilishi, shaniga dog` tushishini hecham istamayman...

* * * * *

Shu suhbatdan keyin. Yana oradan ikki oy vaqt o`tdi.

Yarim tun telifonim jiring`ladi.

- ``A`lo eshitaman!``

- ``Assalom alaykum.``

- ``Va`alayku assamol!``

- ``Yaxshi yuribsizmi?``

- ``Rahmat... O`zing yaxshimisan, oylang tingchmi?``

- ``Him... Hammasi joyida...``

- ``Yaxshi...``

Ovozi hiralashdi. Yengil hursungancha gapirdi:

- ``Bugun mazam bo`lmagandi. Do`ktirga borgandik...``

- ``Tinchlikmi?`` -dedim havotirda.

- ``Men... Men... Men ona bo`laman!``

- ``Tabriklayman! Qanday ajoyib hushxabar, eshitib hursand bo`ldim. Ana endi baxting to`kis bo`ladi...``

Nafas olishi uzulib-uzulib eshitila boshladi. Demak yig`layabdi.

- ``Qo`rqyabman!`` -dedi.

- ``Ona bo`lishdan qo`rqyabsanmi?``

- ``Himm...``

- ``Bunchalik tentak bo`lma. Har bir his tuyg`uyingni, qorningdagi jajji yurak, his qiladi!``

- ``Aytishdi...``

- ``Aytishgan bo`lsa fikrlaringni chalg`itma. Bolangni sog`lig`ini o`yla!``

- ``Ho`p...``

Yana skunat.

- ``Sizni sog`indim...``

- ``Hayr Dilnoza...``

- ``Hayr...``

Homilador bo`lganini eshitib, hursand bo`ldim. Ana endi, bolasiga andormon bo`lib, meni unutishi onson bo`ladi.

* * * * *

Ohirgi suhbatdan keyin yana bir yarim oylar vaqt o`tdi.

Tushlik vaqti telifonim jiringladi. No`merni tanib, bir chetga o`tdim.

- ``A`lo!``

- ``Assalom alaykum...``

- ``Va`alykum assalom. Yaxshi yuribsanmi yengil bo`lib...``

- ``Himm... Eshitdim tabrikliman, Shalola yaxshi qiz!``

- ``Rahmat...``

- ``To`yizga bormoqchiman! Menga ham taklifnoma yuborasizmi? Yo Shalola bergan teklifnoma ikkingizni nomizdanmi...``

- ``Yo`q... Menga qolsa, yaxshisi kelmaganing maqul!``

- ``Juday bag`ritosh bo`lib ketibsiz!``

- ``Senga taqiq qo`yolmayman. Dugonang nima qilishni o`zin bilasan! Lekin o`ylab ko`r, oramizdagi munosabatdan uni habari bor edi... Aytchi bir-biringni ko`zingga qanday qaraysan?``

- ``Baribir boraman... Ko`rushguncha!``

Dilnoza borgan onam ikki bor rat javobi olishdi. Uni to`yidan key ota-onam yoniga chaqirdilar:

- Seni ham uylaymiz! -dedilar.

- Mayli, sizlar kimga desayz o`shani, baxtli qilishga vada beraman! -dedim.

``Kim bo`lsa ham, ko`rmasdan, bilmasdan uylanaveraman!`` deb qatiy qaror qilgandim.

Oyim esa Shalolaga sovchi bo`lib boribdilar. Ular rozi bo`lishibdi. Shalola bilan, ko`rishdik. Ammo tuzuk-quruq gaplashmadi ham. Tashabbus oyla kattalarida bo`ldi...

* * * * *

To`yimiz chiroyli o`tdi. Shalola bilan zo`r emas-ku, ammo bir-birini tushuna oladigan er-xotin bo`ldik.

To`yimizdan bo`lganidan keyin, ko`p otmay yashrin no`merdan qo`ng`iroqlar bo`la boshladi. Ko`tarib ovoz qilsam, javob bermasdi. Avvaliga kimdur o`yin qilyabdi deb o`yladi. Qattiq gapirdim, so`kdim. Biroq har oqshom shu takrorlanardi. Keyin yashrin no`merdan, qo`ng`iroq bo`lishi bilan qizil tugmani bosadigan bo`ldi.

Bir kun SMS keldi: ``Telifonni o`chirmang!``

Bu yashrin qo`ng`iroq egasi, Dilnozamikin deb ikkilanib yurardim. Ammo uylanganimdan keyin tinch qo`yishiga, dugonasini oylasiga futir yetadigan munosabatga kirishmasligiga ishongan edim.

Navbatdagi qo`ng`iroq, yashrin no`mer. Asta ko`tarib qulog`imga tutdim. Jimlik, diqqatimni jamlab skunatni tinglashga harakat qildim. Yengil nafas ovozi.

- ``Dilnozaa!`` -skunat, biroq nafas olish tezlashdi. - ``Bu sensan!``

- ``Assalom alaykum!``

Judayam dardli ovoz.

- ``Va`alaykum...``

- ``Dugonam tuzukmi?``

- ``Yaxshi yuribdi!``

- ``Yangiliklar bormi?``

- ``Bor...``

- ``Tabriklayman!``

- ``Rahmat... O`zing qalaysan?``

- ``...!``

- ``Nega ingrayabsan, biror joying og`riyabdimi?``

- ``O`zi shunaqa bo`larkan, homiladorlik vaqtida!``

- ``Mayli salomat bo`l, uyga kelib qoldim...``

- ``Ha mayli Shalolaga salom ayting... Eee yo`q unga hechnima aytmang, yana mendan hafa bo`lib dili og`rimasin!``

- ``Tushunaman... Faqat Dilnoza bunday qo`ng`iroq qilishni bass qilgin... Har qanday sir ham birkun oshkor bo`ladi. Shunda uyalib qolmaylik...``

- ``Ho`p...``

U har safar ``Ho`p!`` deyaverdi. Lekin o`zini bilganidan qolmas, vaqti-vaqti bilan qo`ng`iroq qilib turishni kanda qilmasdi.

Buyog`da Shalola o`zini nimalardandur habardorday tuttar, ammo yurak yutib yuzimga aytolmas, uni o`rniga arazlab olar yoki bir narsadan janjal chiqarishga urib qolardi. Homiladorligini etiborga olib ko`ngliga qarardim. Ammo u tomondan Dilnozani ham yurakdan chiqazolmasdim. O`zimdan nafratlanib ketardim. Tilim rat etib, Dilnozaga tanbeh berib tursamda, aslida yurak-yurakdan uni qo`ng`iroq qilishini kutardim. Ovozini eshitgim, hayolan o`sha baxtiyor davrlarga qaytgim kelaverardim.

Huddi qo`ynimda bir yor, ko`nglimda bir yor edi!

Shuni uchun ham o`zimni yomon ko`rardim.

Jismim buyoqda, hayolim u yoqda. O`ylarim, istaklarim, har qadamim gunoh!!!

* * * * *

O`sha tun. O`ylasam etim jimirlab ketadi.

O`rinda yotgan edim. Yotoqqa Shalola kirib keldi. Kiyimlarini alishtirgach ko`zgu yoniga o`ltirdi va o`ziga ora bera boshladi. Jimgina uni kuzatardim. Menga turmushga chiqqaniga ham, 7 oydan oshibdi. Lekin bir kun yo`qki, o`ziga qaramasa. Qanday ayolim bora! Tartibli, ozoda, sarishta. Uncha e`tibor bermasam ham, barbir o`ziga qarab, ayollik nazokatini yo`qotmaslikka tirishadi.

Tong sahar turib, ko`zga qarshisiga o`tiradi, kech tushib ishlardam horigan bo`lsa ham, yotishdan avval ham yana kuzgu qarshisida o`tirgan bo`ladi.

Lekin er bo`lib birormarta chiroyini math etmabman.

Turib-turib mehrim, muhabbatim jo`shurib ketdi.

- Azizam shundog` ham chiroylisan...

Bir zumda yuzi yorishib ketdi. Lablarida tabassum. Men ham unga kulib qaradim. Chordana qurib o`ltirib oldim. Termulib qarab turganim uchunmi, u ham men tomonga qarab oldi. Stulda o`ltiracha hozirgina, taragan sochlarin o`ra boshladi. Nigohlarini esa mendan olmasdi.

Sochlarini o`rib bo`lgach ham yonimga kelmadi. Mehrli jilmayib, qo`rnini silab qo`yardi. Qarashlaridan go`yo yoniga chorlayotgandek. O`rnimdan turib yoniga bordim.

- Qancha bo`ldi? -dedim asta qorniga kaftim qo`yib.

- Olti yarim oy! -dedi.

Qornida farzandim ko`tarib yurgan jufti halolimni yuzlaridan asta silab, qo`llaridan opib qo`ydim, minnadorchilik bildirgandek.

Birdam:

- Vooy! -deb kulvordi.

Kaftim qornida bo`lgani uchun, bolamizni qimirlagani sezdim.

Hursand bo`lib ketdim.

- Qimirladimi azizam?

- Himmm, tepdi! -erkalanib jilmaydi. - Dadasini yaqinlashganini sezyabdida!

- Rostdan-aaa!

Cho`kka tushdimda, ohista qulog`imni, qorniga qo`ydim.

- O`g`lim eshityabsanmi meni? -dedim pichirlab.

- Ha, dada... -dedi Shalola ham pichirlagancha kulib.

- Seni yaxshi ko`raman! -dedim yana pichirlab.

- Oyimnichi?

Boshimni ko`tardim, Shalola ko`zlarini pastga olib jilmayib turardi.

- Oyisini ham, yaxshi ko`raman...

- Vooy... Voooy!

Shalola hayratdan kulib yubordi. Huddi farzandimiz bizni eshitayotgandek, yana onasini tepardi. Rosti hayratdan, quvoncha o`zimni yo`qotib qo`ydim, mo`jizani o`zginasiya!

Hursandligimdan yana davom ettirdim.

- O`g`lim yana bir tepib qo`ygin... Eshityabasni a`lo a`lo... - Shalolani yana farzandim nomidan gapirishini istardim. Ammo u qiliqlarimdan mazza qilib kulardi. - A`lo, o`g`lim nega indamaysan? Antenasi bor joyga chiqqin ovozing eshitilmayabdi!

Shu payt tumpichka ustidagi telifonim aridek g`ung`ulladi. Ikkimiz ham diqqatimizni telifon tomon qaratdik. Kayfiyatni buzmayin deb, buni ham hazilga yoydim.

- Azizam qarayinchi, hayna-hoy o`g`lim telefon qilayabdi!

- Tezroq bo`taring, intiq qilmey! -dedi u ham kulib.

Tezda borib telefonga qaradim. Dilnoza ekan, bir lahzaga gangib qoldim. Telefon o`chdi va yana sal o`tib vibratsiyasi ishlay boshladi.

- Bir daqiqa... -dedim Shalolaga va eshik tomon yo`naldim. Ovozlar eshitilmasligi uchun tezgina hovli etgiga borib oldim.

- ``A`lo!`` - Telifondan inqillagan ovoz keldi. - ``A`lo... Dilnoza... Dilnoz...``

- ``Ha..``.

- ``Nima bo`ldi?`` -dedim havotirda.

Huddi majag`lanib ketayotgan insonday ingradi.

- ``Hamajoyim og`rib ketyabdi...`` -yig`ilab yubordi, - ``Og`riqlaga chiqolmayabman!``

- ``Yoningda odam yo`qmi? Ering qani, chaqir uni!``

- ``Ishdan qaytmadi! Telefoni olmayabdi!``

- ``Onasini... telefon ishlatgan...`` -be ehtiyor so`kinvordim. - ``Tezyordam chaqirdingmi?``

- ``Ha... Kelishmayabdi!``

- ``Qaynonang, qaynotanga qo`ng`iroq qil, kelib yordam beradi!``

- ``Telefonini ko`tarishmayabdi?``

- ``Menga qara!``

- ``Telefondan qanday qarayman?``

- ``Hozir kesatihni vahtimas... Hovliga chiqolasanmi?``

- ``Chiqolsam keray!``

- ``Ehtiyot bob hovliga chiq, yordam so`rab baqir, uyayib o`tirma... Qo`shnilaring eshitib yordamga chiqadi...``

- ``Ho`p!``

``Ho`p!`` dediyu, telifonni joyida qoldirib ketdi shekili. Inqillagan, ingragan ovozlar tobora past uzoqdan eshitila boshladi. Chaqirishlarimga javob bermay qoldi.

Havotirdan o`zimni qo`yarga joy topolmay qoldim. Boray desam masofa uzoq, buni ustiga uyini ham bilmayman...

O`ylab o`ltirmay Shalolani yoniga kirdim. Endigina o`ringa yotgan ekan.

- Tur azizam...

- Ha, tinchlikmi?

- Dilnozani uyini bilasanmi? -tajjublanib qarab qoldi, - Bilasanmi?

- Ha bilaman! -dedi qovg`larini uyib, jahli chiqqanini namoyish qilgandek, yuzini yonboshga burib oldi, - O`zi sezgandim!

- Shalola rost, men vaqti-vaqti bilan gaplashib turaman. Hozir o`zimni oqlamayman, oldingda vijdonim toza. Senga hiyonat qilmaganman, qilmayman ham. Lekin hozir rashk, araz qilishga fursat yo`q, dugonangni to`lg`oq tutayotganga o`xshide. Insoniylik yuzasidan ham oldiga borishim kerak, hoziroq!

Shalola dik etib o`rnidan turdi.

- Men ham siz bilan boraman...

- Ho`p!.. Tezda kiyin, men ungacha dadamdan mashina so`rab, tashqariga olib chiqaman!..

Shalola ham, tezda kiyinib chiqdi. Havotirga tushib qolganidan hatto meni, tezlashimni ham so`rardi. Tezgina yo`lga chiqdik. U bir nima demoqchidek goh-goh ko`z tashlab qo`yardiyu, lekin lom-lum demasdi, jim o`ltirardi. Sezib turardim, yuragidan nimalarni o`tqazayotganini. Oldida o`zimni ayibdorday sezib, o`zimni oqlashga chog`landim.

- Hiyonat qiladi deb o`ylama... Dilnozani ohirgi marta to`yidan avval ko`rganman. Undan buyog`iga, telefonlashib turdik, bir-ikki daqiqa suhbatlashardik... Ammo salom-alik, sog`liq-salomatlik so`rashdan uyog`iga o`tmaganmiz... Senga aytishim kerak edi, kechir meni...

So`zlarim taskin bermadi, barbir. Qimtinib qo`yarkan yig`lab yubormaslik uchun, labini kafti bilan to`sib oldi. Biroq yuzidan ohista marvarid donasidek yosh dumalab tushdi...

- Iltimos, yig`lamagin!..

Manoli bosh qimirlatib qo`ydida ko`zlarini artdi.

- Hozir o`ngga burilasiz, chapdan ikkinchi uy! -dedi, manzilga yetib qolganimizni anglatib.

Iloji boricha tezroq yetib kelishga harakat qildik. Mendan avval mashinadan Shalola tushdi va tezniga darvozani qo`ng`irog`ini bosdi. Ammo javob yo`q, eshik berk. Tobora havotirda, darvorani qattiq qoqa boshladi.

Shundan so`ng yo`paradagi qo`shni derazadan boshini chiqarib: uylarida hechkim yo`qligini, sal avval tezyordam mashinasi kelib olib ketgani aytdi...

- Yuring shahar tug`ruqxonasiga boramiz! -dedi. Dugonasidan havotirlanganidan, homilador holatida ham tezlik bilan harakat qilardi, meni shoshiltirardi.

Shalola birga kelgani yaxshi bo`ldi. Mashinada homilador ayol borligini ko`rgan qorovil, eshiklarni ochib berdi. Eshik oldidagi navbatchi hamshira esa, Shalolaga yordamga shoshdi.

- Biz tuqqani emas...

- Tishsh...

Shalola labiga ko`rsatkich barmog`ini qo`yib indamasligimga ishora qildi. O`zini huddi tuqqani kelgan ayolday tutib, hamshirani tirsagidan tutib oldi.

- Siz qoling papasha...

Hamshira eshik oldidan qaytardi.

Shalolani nima uchun bunday qilganini ham tushundim. U muammosiz ichkariga kirib olmoqchi edi, uddaladi ham.

Dam siqili, dam beyhalovat bo`lib, uyoqdan buyoqqa yurardim, tez-tez soatga qarardim. Har ikkisidan ham qattiq havotirda edim. Uzoq kutdim, bir, ikki soat o`tib ketdi.

Ostonda hamshira va Shalola paydo bo`ldi. Bir qo`li ko`ylagi yoqalarini tutgan, qarashlari istirobli...

Ko`rdimuu, ichim shuv etdi. Tezgina unga yaqinlashar ekanman, quchog`imga talpinayotgani sezib, asta quchdim. Shu topda hiqqillab yig`lab yubordi...

To`g`riq og`ir kechib, Dilnoza farzandini dunyoga keltiribdiyu, o`zi...

Ko`zlarimga yosh keldi, butun u bilan bog`liq hotirlar bir-bir ko`z oldimdan o`tdi.

``Balki, agar!`` endi bu so`zlardan foyda yo`q...

* * * * *

Mana Dilnozani olamdan o`tganiga ham 7 yil oshibdi.

Bugun 2 sentiyabir, ayolim bilan o`g`limizni 1 sinfga olib keldik.

Eshik oldida, Dilnozani onasi ham turibdi, nabirasini maktabga olib kelibdi. Shalola dugonasini onasi bilan salomlashib ko`rishishga shoshildi. Men esa, maktabda qolishni istamay, buvisiga ergashayotgan, tortinchoq qizaloqqa razim soldim. Arazlashi, yig`lashi, yuz-ko`zlari hatto qarashlarida ham Dilnozani eslatadigan nimalardur bor...

Shularni payqab be ehtiyor yuzimda tabassum zohir bo`ldi...

- Nima bo`ldi, nega hafasan Yodgoram? - Shalola o`zgacha mehr bilan, tizzalarini yergacha egab qizoloq yuz ko`zlaridan o`pdi. - Nima bo`ldi asalim holangga ayt?

- Uyga ketgim kelyabdi, maktabda qomiman! -dedi qizaloq, yig`lamsirab.

Shalola ``Asalim-shakarim!`` deya qizaloqni bag`riga bosdi, yuz-ko`zidan o`pdi, sochlarini, yuzlari silab qizaloqqa maktbda: ustozlar, chiroy dugonalar borligini, maktab qiziqarli ekanin tushuntira boshladi. Orada o`g`limizni ham tanishtirib qo`ydi.

Hech qancha vaqt o`tmay, qizaloqda ishtiyoq, jajji lablarida tabassum paydo bo`ldi.

- Toychoq, Yodgorani hafa qildirib qo`ymagin! -dedi o`g`limizni kiyimlarini tog`irlarkan.

- Birortasi yig`latsa abjag`ini chiqazam!

Shalola bir quchog`iga dugonasi qizini, ikkinchisiga o`g`limizni olib quchib qo`ydi.

``Ha toychog`im, qizbolani oldida ovozini do`rrillab gapiradiya!`` dedi kulib Shalola.

Biz esa bir-birimizga yelkalarimiz suygagancha, bir-birini qo`llaridan tutib maktab xovsiga kirib ketayotgan, o`g`lim va Dilnozani qazalog`i ortidan, mehr bilan jilmayib termulib qoldik...

Bir-birlariga juda yarashgan. Balki taqdir bizlar qalbimizda yaralgan muhabbatni, bu jajji yuraklarga ham jo aylar...

NIMA BO`LGANDA HAM HAYOT DAVOM ETADI...

TAMOM...

Muallif: -MAJNUN-